دروشمه‌کان به‌رنامه په‌یام پێشینه‌ی کار
به‌رنامه‌ی‌ لیستی‌ خزمه‌تگوزاری ‌‌و چاكسازی‌ ژماره‌ (59)

پێشه‌كی‌

‌ له‌ ڕوانگه‌ی‌ هه‌ستكردنمان به‌به‌رپرسیارێتی‌ نیشتیمانی‌ و نه‌ته‌وه‌یی‌ و، به‌مه‌به‌ستی‌ به‌شداری‌‌و پێشخستنی‌ پرۆسه‌ی‌ سیاسی‌ له‌ كوردستان ، وه‌ ڕه‌خساندنی‌ زه‌مینه‌یه‌كی‌ گونجاو بۆفراوانترین به‌شداری‌ هاوولاَتیان له‌ ده‌سنیشانكردنی‌ نوێنه‌رانی‌ خۆیاندا و، له‌ پێناو خزمه‌تكردنی‌ هاوولاَتیانی‌ كوردستان و گه‌شه‌پێدانی‌ كۆمه‌ڵگه‌ی‌ كورده‌واری‌ و، چاره‌سه‌ركردنی‌ كێشه‌ و گرفته‌كانی‌ هه‌رێمه‌كه‌مان ، لیستی‌ ( خزمه‌تگوزاری‌ و چاكسازی‌ ) به‌شداری‌ هه‌ڵبژاردنه‌كانی‌ په‌رله‌مانی‌ كوردستان ده‌كات . به‌هیوای‌ پشتگیری‌ و به‌ده‌ستهێنانی‌ متمانه‌ی‌ جه‌ماوه‌ری‌ خه‌ڵكی‌ كوردستان به‌ (به‌ڵێ‌ ) بۆلیستی‌ خزمه‌تگوزاری‌ و چاكسازی‌ ، په‌یمان به‌ هاوولاَتیان و ده‌نگده‌رانی‌ خۆشه‌ویست ده‌ده‌ین كه‌ پابه‌ندی‌ به‌رژه‌وه‌ندیه‌ ڕه‌واكانیان بین و تێده‌كۆشین بۆ هێنانه‌دی‌ ئه‌و به‌رنامه‌یه‌ی‌ خواره‌وه‌ كه‌ هه‌ڵقولاَوی‌ خواست و داوا و به‌رژه‌وه‌ندی‌ یه‌كانی‌ ئه‌وانه‌ :-

یه‌كه‌م : بواری‌ سیاسی

‌ : 1- كاراكردنی‌ ڕۆڵی‌ په‌رله‌مان له‌ بواری‌ یاسادانان و چاودێریكردن و نوێنه‌رایه‌تی‌ كردنداو . په‌یڕه‌و كردنی‌ پره‌نسیپی‌ سه‌روه‌یی‌ یاسا له‌ ته‌واوی‌ دام و ده‌زگاو دامه‌زراوه‌كانی‌ حكومه‌تی‌ هه‌رێمدا .
2- چه‌سپاندنی‌ سیسته‌می‌ فه‌رمانڕه‌وایی‌ په‌رله‌مانی‌ له‌ هه‌رێمی‌ كوردستان و، به‌ به‌دامه‌زراوه‌یی‌ كردنی‌ بڕیار ه‌ سیاسه‌تگوزاریه‌ گشتیه‌كانی
‌ . 3- په‌رله‌مانی‌ كوردستان به‌رپرسه‌ له‌ دیاریكردنی‌ هێڵ وپه‌یكه‌ری‌ ئاسایشی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌ كوردستان و لێكۆڵینه‌وه‌ له‌ مه‌سه‌له‌ چاره‌نووس سازه‌كان بۆ ئه‌وه‌ی‌ یه‌كڕیزی‌ گه‌له‌كه‌مان مسۆگه‌ربكات .
4- داكۆكیكردن له‌ گشت مافه‌ ده‌ستوری‌ یه‌كانی‌ گه‌له‌كه‌مان و، هه‌وڵدان بۆ چاره‌سه‌ركردنی‌ كێشه‌ی‌ شاری‌ كركوك و ، ناوچه‌ دابڕاوه‌كانی‌ تری‌ هه‌رێم به‌ پێی‌ ماده‌ی‌ 140.
5- پاراستن و گه‌شه‌پێدانی‌ فره‌یی‌ سیاسی‌ و فیكری‌ ، وه‌ ڕه‌خساندنی‌ بواری‌ سیاسی‌ و یاسایی‌ بۆ ئۆپۆزسیۆن و ده‌ستاو ده‌ستكردنی‌ ئاشتیانه‌ی‌ ده‌سه‌لاَت وه‌ك به‌شێك له‌ سیستمی‌ سیاسی‌ هه‌رێم .
-6 هه‌وڵدان بۆ قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ی‌ قوربانیانی‌ كیمیاباران و ئه‌نفال وسه‌رجه‌م زیان لێكه‌وتوانی‌ سه‌رده‌می‌ ڕژێمی‌ ڕابردوو له‌ لایه‌ن حكومه‌تی‌ فیدڕاڵه‌وه‌ .
7-هاوولاَتی‌ بوونی‌ یه‌كسان پێوه‌ری‌ گشت ماف و ئه‌ركه‌كانه‌ .
8- چاره‌سه‌ركردنی‌ ناكۆكیه‌كانی‌ نێوان هه‌رێم وحكومه‌تی‌ فیدراڵی‌ له‌ چوار چێوه‌ی‌ ده‌ستوری‌ عێراق و پاراستنی‌ ده‌ستكه‌وته‌كانی‌ هه‌رێم .

دووه‌م : ماف و ئازادیه‌ گشتیه‌كان :

1- دابینكردن‌و به‌ ده‌ستوری‌ كردنی‌ مافی‌ گشت پێكهاته‌ ئایینی‌ و نه‌ته‌وه‌ییه‌كان له‌ هه‌رێمی‌ كوردستان دا و هاندانی‌ گیانی‌ لێبورده‌یی‌ و پێكه‌وه‌ ژیانی‌ ئاشتیانه‌ له‌ناو كۆمه‌ڵگادا .
2- گه‌شه‌پێدانی‌ ئازادی‌ ڕاده‌ربڕین و میدیای‌ ئازادو ئازادی‌ ڕۆژنامه‌گه‌ری‌ و هه‌موو ئه‌و ماف و ئازادیانه‌ به‌ پێی‌ پێوه‌ره‌ نێو نه‌ته‌وه‌ییه‌كان .
3- ڕێگه‌گرتن له‌ هه‌رجۆر و شێوازێكی‌ تووندوتیژی‌ و چه‌وساندنه‌وه‌و ئیستغلال كردنێكی‌ ژنان و، هه‌وڵدان بۆ دابینكردنی‌ مافه‌كانیان و به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی‌ هه‌ر جیاكاری‌ و هه‌لاَوێردنێك به‌رامبه‌ریان .
4- پابه‌ندی‌ به‌ پێوه‌ره‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ یه‌كانی‌ پاراستنی‌ مافه‌كانی‌ مرۆڤ ، به‌ تایبه‌تی‌ له‌گه‌ڵ زیندانیاندا به‌دابینكردنی‌ شوێنی‌ گونجاو ، وكاركردن بۆ شیاندنه‌وه‌ و، چاكسازییان و گێڕانه‌وه‌یان بۆ ناو كۆمه‌ڵگا .

سێیه‌م : سیسته‌می‌ كارگێڕی‌ و داموده‌زگاكانی‌ هه‌رێم :

1- جیاكردنه‌وه‌ی‌ حزب له‌ حكومه‌ت وڕێگه‌ نه‌دان به‌ ده‌ستێوه‌ردانی‌ حزبی‌ له‌ دام و ده‌زگاو دامه‌زراوه‌ گشتیه‌كانی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان .
2- په‌یڕه‌و كردنی‌ بنه‌مای‌ شه‌فافیه‌ت له‌ بودجه‌و داهات و خه‌رجیه‌كانی‌ حكومه‌تدا .
3- چالاككردنی‌( ئه‌نجومه‌نی‌ ڕاژه‌) و ڕێكخستنی‌ پرۆسه‌ی‌ دامه‌زراندن له‌ دام و ده‌زگا حكومی‌ یه‌كان به‌ گوێره‌ی‌ پێوه‌ری‌ یاسایی‌ و پێویستی‌ كه‌رتی‌ حكومه‌ت ولێهاتوویی‌ و كارامه‌یی‌ و پسپۆڕی‌ بكرێنه‌ بنچینه‌ی‌ وه‌رگرتن و ده‌سبه‌كاربوون له‌ وه‌زیفه‌ی‌ گشتیدا بێ‌ جیاوازی‌ و هه‌لاَوێردن به‌ هۆی‌ ئینتمای‌ سیاسی‌ و نه‌ته‌وه‌و ئایین و ڕه‌گه‌ز .
4- ده‌ركردنی‌ كۆمه‌ڵێ‌ یاسا له‌ لایه‌ن په‌رله‌مانی‌ كوردستان كه‌ خزمه‌ت به‌ به‌ره‌و پێشچونی‌ ڕه‌وتی‌ چاكسازی‌ و كه‌مكردنه‌وه‌ی‌ دیارده‌ی‌ گه‌نده‌ڵی‌ ده‌كه‌ن وه‌كو( یاسای‌ قه‌لاَچۆكردنی‌ گه‌نده‌ڵی‌ ، یاسای‌ ده‌وڵه‌مه‌ند بوونی‌ ناڕه‌واو ، یاسای‌ مافی‌ به‌ده‌ستهێنانی‌ زانیاری‌ و یاسای‌ بوودجه‌ی‌ حزبه‌كان‌و رێكخراوه‌كان ... هتد )
5- دروستكردنی‌ ده‌زگای‌ (نه‌زاهه‌ی‌) ی‌ سه‌ربه‌خۆ و بێ‌ لایه‌ن بۆ ڕووبه‌ڕووبونه‌وه‌ی‌ دیارده‌ی‌ گه‌نده‌ڵی‌ وكه‌م و كوڕی‌ وگرتنه‌به‌ری‌ ڕێوشوێنی‌ ئه‌وتۆ كه‌ (شه‌فافیه‌ت و چاودێری‌ و لێپرسینه‌وه‌ ) له‌ دام و ده‌زگه‌ی‌ گشتیدا زامن بكات .
6-ئاوو كاره‌باو سووته‌مه‌نی‌ به‌ ئه‌وله‌ویات بمێنێته‌وه‌ تا ته‌واوكردنی‌ كه‌م و كوڕی‌ یه‌كانی‌ ئه‌و بواره‌ .
7-بره‌ودان به‌ به‌ها ئایینی‌ و ئه‌خلاقیه‌كان له‌ پاراستن و چاودێری‌ كردنی‌ سامان و دارایی‌ گشتی‌ .
8-كردنه‌وه‌ی‌ نوسینگه‌ی‌ نوێنه‌رایه‌تیه‌كانی‌ حكومه‌تی‌ هه‌رێم له‌ وولاَتان به‌ پێی‌ سیسته‌می‌ نوێنه‌رایه‌تی‌ ڕێژه‌یی‌ كه‌ له‌ لایه‌ن په‌رله‌مانه‌وه‌ دیاری‌ بكرێن .
9-ڕێكخستنه‌وه‌ویه‌كخستنه‌وه‌ی‌ هێزه‌ چه‌كداره‌كان و ئاسایش و پۆلیس وده‌زگاكانی‌ هه‌واڵگری‌ له‌سه‌ر بنه‌مای‌ هاولاَتی‌ بوون و بێ‌ لایه‌نی‌ و دوور له‌ ده‌ست تێوه‌ردانی‌ حیزبی‌ به‌ جۆرێ‌ كه‌ وه‌لائیان ته‌نها بۆ نیشتیمان هه‌بێت .
10- ده‌زگا ئه‌منیه‌كان ده‌بێ‌ به‌شێك بن له‌ سیستمی‌ ئیداری‌ حكومه‌ت وله‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ چوار چێوه‌ی‌ یاسادا نه‌بن و به‌رپرسه‌كانی‌ وه‌ك هه‌ر به‌رپرسێكی‌ تری‌ حكومه‌ت له‌به‌رده‌م لێپێچانه‌وه‌ دابن .
11- سه‌رۆكی‌ هه‌رێم له‌ماوه‌ی‌ سه‌رۆكایه‌تیه‌كه‌یدا ده‌ست له‌ ئه‌رك وبه‌رپرسیارێتیه‌ حزبیه‌كان هه‌ڵبگرێت .
12- كۆتایی‌ هێنان به‌ پاشماوه‌ی‌ قۆناغی‌ پێشووی‌ دابه‌ش بونی‌ هه‌رێم له‌ دانانی‌ لێپرسراوێتی‌ یه‌ جۆربه‌جۆره‌كان له‌ ناوچه‌ جیاوازه‌كانی‌ كوردستان .

چواره‌م : له‌ بواری‌ دادوه‌ری‌ :

1- گرتنه‌ به‌ری‌ ڕێوشوێنی‌ پێویست بۆ دوور خستنه‌وه‌ی‌ هه‌ژمونی‌ حیزبی‌ له‌ نێو ده‌سه‌لاَتی‌ دادوه‌ریدا .
2- پیاده‌كردنی‌ ته‌واوی‌ یاسای‌ دادوه‌ری‌ به‌ جۆرێك كه‌ سه‌ربه‌خۆیی‌ دادگاكان مسۆگه‌ر بكات .
3- كاراكردنی‌ ده‌زگای‌ داواكاری‌ گشتی‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ بتوانێت ڕۆڵی‌ چاودێری‌ و لێكۆڵینه‌وه‌ ببینێ‌ به‌ یاسایه‌كی‌ هاوچه‌رخ .
4- كاركردن بۆ دامه‌زراندنی‌ دادگای‌ كارگێڕی‌ (المحكمه‌ الاداریه‌) له‌ پێناو به‌رگریكردن له‌ مافی‌ فه‌رمانبه‌ران .
5- ده‌سه‌لاَتی‌ گرتن و لێكۆڵینه‌وه‌ و سزدان و لێپرسینه‌وه‌ بۆ ده‌سه‌لاَتی‌ دادوه‌ری‌ یه‌ .
6- پێكهێنانی‌ لیژنه‌ی‌ سه‌رپه‌رشتیاری‌ دادوه‌ری‌ بۆ به‌دوادا چوون وهه‌ڵسه‌نگاندنی‌ كاری‌ دادوه‌ران .

پێنجه‌م : بواری‌ ئابووری‌ :

1- ڕێكخستنی‌ بازاڕی‌ ئازاد به‌ شێوه‌یه‌ك كه‌ هاوسه‌نگی‌ بپارێزێت له‌ نێوان به‌رژه‌وه‌ندی‌ تاك و كۆمه‌ڵگه‌داو ، نه‌هێشتنی‌ قۆرخ كردنی‌ بازاڕو كالاَ و كه‌ل و په‌ل له‌ لایه‌ن كۆمپانیا تایبه‌تیه‌كانی‌ حزبه‌كانه‌وه‌ .
2- ئاراسته‌كردن و هاندانی‌ كه‌رتی‌ تایبه‌ت بۆ به‌رهه‌مهێنانی‌ ناوخۆیی‌ به‌ مه‌به‌ستی‌ گه‌یشتن به‌ باری‌ بژێوی‌ و زیادكردنی‌ هه‌لی‌ كار بۆ بێكاران و هێنانی‌ ته‌كنه‌لۆجیای‌ هاوچه‌رخ .
3- پیاچوونه‌وه‌ی‌ جیاوازی‌ موچه‌ و باشتر كردنی‌ موچه‌ی‌ فه‌رمانبه‌ران و خانه‌نشینان .
4- كاركردن بۆ بنیاتنان و تۆكمه‌كردنی‌ ژێرخانی‌ ئابوری‌ هه‌رێمی‌ كوردستان و گرنگی‌ دان به‌ سامانی‌ سروشتی‌ و گه‌شه‌پێدانی‌ مرۆیی‌ .
5- دابینكردنی‌ به‌شێكی‌ دیاریكراو له‌ داهاتی‌ فرۆشتنی‌ نه‌وتی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان به‌ شێوه‌ی‌ مووچه‌ی‌ سالاَنه‌ بۆ یه‌كه‌یه‌كه‌ی‌ هاولاَتیانی‌ كوردستان .
6- بوژاندنه‌وه‌ی‌ كه‌رتی‌ كشتوكاڵی‌ به‌ پشتگیری‌ كردنی‌ جووتیاران و هاندانی‌ وه‌به‌رهێنان له‌ كه‌رتی‌ كشتوكاڵی‌ و په‌یڕه‌وكردنی‌ سیسته‌می‌ بانكی‌ كشتوكاڵی‌ به‌ مه‌به‌ستی‌ دابین كردنی‌ ئاسایشی‌ خۆراك .
7- پاراستنی‌ سه‌رچاوه‌ ئاوه‌ییه‌كان له‌ ڕێگای‌ دروستكردنی‌ به‌نداو پیاده‌كردنی‌ سیسته‌می‌ ئاودێری‌ هاوچه‌رخ .
8- پاراستنی‌ دارستان و زیادكردنی‌ ڕووبه‌ری‌ سه‌وزایی‌ بۆ زیاتر جوانتركردنی‌ كوردستان و بوژاندنه‌وه‌ی‌ كه‌رتی‌ گه‌شتوگوزار .
9- پیاچونه‌وه‌ی‌ سیستمی‌ باج و كه‌مكردنه‌وه‌ی‌ له‌ هه‌رێمی‌ كوردستاندا به‌شێوه‌یه‌ك كه‌ له‌ به‌رژه‌وه‌ندی‌ هاوولاَتیاندا بێت .

شه‌شه‌م : له‌ بواری‌ كۆمه‌لاَیه‌تی‌ :

1- پاراستنی‌ ڕه‌وشته‌ كۆمه‌لاَیه‌تی‌ یه‌كان و ئاكارو به‌ها به‌رزو پیرۆزه‌كان كه‌ له‌ ئیسلامه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ی‌ گرتووه‌ .
2- دابینكردنی‌ لایه‌نی‌ كه‌می‌ ڕاده‌ی‌ پێویستی‌ ژیان بۆ هاوولاَتیانی‌ كوردستان (بیمه‌ی‌ كۆمه‌لاَیه‌تی‌)
3- بایه‌خدان به‌ ئه‌ركی‌ دایكایه‌تی‌ وپه‌روه‌رده‌ی‌ مناڵ و سه‌رپه‌رشتی‌ بێنه‌وایان له‌ ژن ومناڵ و به‌ سالاَچوان وبیر كۆلاَن .
4- بایه‌خدان به‌ خاوه‌ن پێداویستیه‌ تایبه‌تیه‌كان و دابینكردنی‌ گوزه‌رانی‌ شایسته‌ بۆیان و پێشخستنیان بۆ دامه‌زراندن .
5- گرتنه‌به‌ری‌ ڕێوشوێنی‌ زانستی‌ و یاسایی‌ توندوتۆڵ بۆ پاراستنی‌ كۆمه‌ڵگاكه‌مان له‌ زیانی‌ مادده‌ سڕكه‌روبێهۆشكه‌ره‌كان و قه‌ده‌غه‌كردنی‌ هێنان و بازرگانی‌ كردن پێیانه‌وه‌
6- پیاده‌كردنی‌ سیسته‌مێكی‌ ته‌ندروستی‌ هاوچه‌رخ و ڕێكخستنی‌ هاورده‌كرنی‌ ئامێری‌ پێشكه‌وتوو ، و ڕێگرتن له‌ بازرگانی‌ كردن به‌ ده‌رمانه‌وه‌ .
7- هاندانی‌ پرۆسه‌ی‌ هاوسه‌رگیری‌ بۆ لاوان و پێشكه‌ش كردنی‌ ئاسانكاری‌ بۆیان ، وه‌ بایه‌خدان به‌ لاوانی‌ به‌هره‌مه‌ندوگه‌شه‌دان به‌ تواناكانیان .
8- بایه‌خدان به‌ بزاڤه‌ وه‌رزشی‌ و كردنه‌وه‌ی‌ یانه‌ی‌ وه‌رزشی‌ زیاتر و دوورخستنه‌وه‌ی‌ له‌ ململانێی‌ حزبی‌ .
9- به‌رزكردنه‌وه‌ی‌ ڕێژه‌ی‌ قه‌رزی‌ خانووبه‌ره‌ به‌ بێ‌ سوود(فائده‌) و پێدانی‌ كه‌ره‌سه‌ی‌ بیناسازی‌ به‌ نرخێكی‌ گونجاو ودروستكردنی‌ یه‌كه‌ی‌ نیشته‌جێ‌ بون بر كرێچی‌ و پیاده‌كردنی‌ یاسای‌ دروستكردنی‌ یه‌كه‌ی‌ نشته‌جێ‌ بوون و بایه‌خدان به‌ پرۆژه‌ی‌ نیشته‌جێ‌ بونی‌ ستونی‌ و كه‌مكردنه‌وه‌ی‌ كرێ‌ ی‌ خانوی‌ نیشته‌ جی‌ َ بوون .