ڤه نزوێلا كه‌ سامانی سروشتی بوو به‌ نه‌فره‌ت بۆی

18.06.2023
جەماوەر نیوز
فه‌نزوێلا كه‌ سامانی سروشتی بوو به‌ نه‌فره‌تبۆیل
ەسەرەتای سەدەی نوێدا، لە باکووری کیشوەریئەمریکای لاتین، وڵاتێک هەبوو خاوه‌نی زۆر سامانی سروشتی بوو تا ئه‌وه‌ی به‌شێك له‌وڵاته‌كان چاویان بڕیبوویه‌ ئه‌م وڵاته‌ لە سروشتی جوانەوە تا دەگاتە گەورەترینیەدەگی نەوت لەسەر زەوی. ئه‌

م ولاته‌ش فەنزوێلایه‌ به‌
لام سامانه‌ زۆره‌كه‌ی ،لەبری ئەوەی ببێتەمایەی ئارامی، بوو بە سووتەمەنی بۆ شەڕێکی سارد و درێژخایەن لەگەڵ گەورەترین هێزیجیهان، واتە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. سەره

ەڵدانی كێشه‌كانی نێوان فەنزوێلا و ئه‌مریكا یان سەردەمیچاڤێزچیرۆک
ەکە لە ساڵی ١٩٩٩ دەستی پێکرد، پیاوێکیسەربازیی کەرێزماتی بە ناوی هۆگۆ چاڤێز هاتە سەر دەسەڵات ،چاڤێز وەک"پاڵەوانی هەژاران" خۆی ناساند و ڕایگەیاند کە ئیتر فەنزوێلا نابێتەپاشکۆی ئەمریکا، ده‌یوت: بۆچی نەوتەکەمان بدەینە ئەمریکا و گەلەکەمان هەژار بێت؟ چاڤێز س

یاسەتی "سۆسیالیزمی سەدەی٢١"ی ڕاگەیاند ،ئەو پەیوەندییەکانی لەگەڵ واشنتۆن سارد کردەوە و لەبری ئەوە،باوەشی بۆ نەیارانی ئەمریکا (ڕووسیا و چین) کردەوە ،ئەمە بۆ ئەمریکا تەنهاکێشەیەکی سیاسی نەبوو، بەڵکو هەڕەشە بوو بۆ داهاتووی ئه‌مریكا کاتێک چاڤ

ێز کۆچی دوایی کرد، نیکۆلاس مادۆرۆیجێگرەوەی، وڵاتێکی وەرگرت کە لەناو تەنگژەی دارایی و سیاسی تێوەگلابوو ،لێرەدائەمریکا ستراتیژییەکی نوێی گرتەبەرئه‌ویش جەنگی ئابووری بوو ،ئەمریکا لەبری ئەوەیتانک و فڕۆکە بنێرێت، بە قەڵەم و بڕیارەکان دەستی کرد بە لێدانی فەنزوێلا. سزای قورسی 

خستە سەر نەوتی ئەو وڵاتە.ئامانجه‌كه‌ ئاشكاربوو ئه‌گه‌ر پاره‌ی نه‌وت نه‌مێنێت ،حكومه‌تیش ده‌گاته‌ لێواریكه‌وتن ، بەڵام ئەوەی باجەکەی دا، گەلی فەنزوێلا بوو کە دوچاری هەڵاوسانێکی ئابوریبوون، پارەکەیان بەهای لەدەستدا و ملیۆنان کەس وڵاتیان جێهێشت. - فەنزوێلا بو

و بە مێزێکی گەورەی شەترەنج.لە لایەک ئەمر
یکا: خوان گوایدۆی وەک سەرۆکیشەرعی ناساند و ویستی لە ڕێگەی کودەتایەکی سپی و گوشاری شەقام مادۆرۆ لابدات ،لەلایەکی تر ڕووسیا و چین بوونە قەڵغان بۆ مادۆرۆ ،ڕووسیا گەورەترین هاوکاری سەربازیپێشکەش کرد و چینیش قەرزە دەریاییەکانی بۆ دواخست ،مادۆرۆ وەک یاریزانێکی سەرسەختینێو یاری شه‌تره‌نج مایەوە، چونکە سوپای وڵاتەکەی هێشتا لە پشت بوون. ساڵی ٢٠٢٢، ڕوودا

وێکی چاوەڕواننەکراوهاوسەنگییەکەی گۆڕی شەڕی ئۆکرانیا ،کاتێک ئەمریکا سزای خستە سەر نەوتی ڕووسیا،نرخی وزە لە جیهاندا بەرزبووەوە، لێرەدا واشنتۆن چاوی بڕیه‌وه‌ سه‌ر فەنزوێلاچونكه‌ له‌ ئێستادا ئه‌و وڵاته‌ خاوەنی ئەو نەوتەیە کە بازاڕ پێویستیەتی. ئه‌مریكا نه‌رمی نو

اند به‌رامبه‌ر فەنزوێلا ،ڕێگەیبە کۆمپانیای شیڤرۆنی ئەمریکی دا دووبارە نەوتی فەنزوێلا دەربهێنێت ،ئەمەنیشانیداین کە لە جیهانی سیاسەتدا، "بەرژەوەندیی نیشتمانی" و"وزە" زۆر بەهێزترن لە دروشمەکانی دیموکراسی. ماوه‌ی چه‌ند ڕۆژێكه‌

گرژیه‌كان له‌نێوان ئه‌مریكاو فەنزوێلا سه‌ری هه‌ڵداوه‌ته‌وه‌ تا ئه‌وه‌ی ئه‌مریكا هێرشی ئاسمانی بۆسه‌ر وڵاته‌كه‌ده‌ستپێكردوه‌ و تا ئیستاش چاره‌نوسی فەنزوێلا و سه‌رۆكه‌كه‌ی به‌كوێ ده‌كات ... 

له‌ ئێستا فەنزوێلا ٣٠٠ ملیار بەرمیل یەدەگینەوتی هەیە ،بۆیه‌ ئەمریکا ناتوانێت چاوپۆشی لەم سامانە بکات لە نزیک سنوورەکانی ،ئەمریکا نایەوێت ڕووسیا و چین پێگەی سەربازی و ئابوورییان لە ئەمریکای لاتین هەبێت، له‌ ڕابردوو تا ئێستا زیاتر لە ٩٠٠ سزای جۆراوجۆر لەلایەن ئەمریکاوە خراوەتە سەرفەنزوێلا، کە ئابووری ئەو وڵاتەیان ٪٨٠ بچووک کردووەتەوە.به‌هۆی ئه‌و قه‌یرانه‌ی ڕو
وی له‌و وڵاته‌كردوه‌ زیاتر له‌ ٧ ملیاركه‌س كۆچیان كردوه‌ کە زۆربەیان بەرەو ئەمریکا ڕۆشتوون، ئەمەشبووەتە کێشەیەکی ناوخۆیی بۆ واشنتۆن.
ڕۆژنامه‌نوس - مه‌به‌ست سه‌عید

بابەتی هاوشێوە